समाजसेवेला डिजिटल तंत्रज्ञानाची जोड; धार्मिक व सामाजिक संस्थांसाठी SAMAVET बनत आहे विश्वासार्ह तंत्रज्ञान भागीदार

पुणे  ,दि 30 (प्रतिनिधी)ः
भारतात डिजिटल परिवर्तनाचा वेग सातत्याने वाढत असून त्याचा प्रभाव आता धार्मिक, सामाजिक आणि सार्वजनिक संस्थांच्या कामकाजावरही स्पष्टपणे दिसून येत आहे. पारंपरिक पद्धतीने चालणाऱ्या ट्रस्ट, मंदिरे, गणेश मंडळे आणि स्वयंसेवी संस्था आता आधुनिक तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करून अधिक पारदर्शक, प्रभावी आणि सुटसुटीत व्यवस्थापनाकडे वाटचाल करत आहेत. या बदलत्या गरजा लक्षात घेऊन विकसित करण्यात आलेला SAMAVET – India’s Community Technology Platform हा प्लॅटफॉर्म धार्मिक आणि सामाजिक संस्थांसाठी सर्वसमावेशक डिजिटल तंत्रज्ञान भागीदार म्हणून पुढे येत आहे.

आजच्या काळात कोणत्याही संस्थेचे काम केवळ देणगी स्वीकारण्यापुरते मर्यादित राहिलेले नाही. देणगीदारांची माहिती व्यवस्थापित करणे, आर्थिक नोंदी सुरक्षित ठेवणे, कार्यक्रमांचे नियोजन करणे, डिजिटल माध्यमांद्वारे समाजाशी संवाद साधणे आणि पारदर्शकता राखणे या सर्व गोष्टी तितक्याच महत्त्वाच्या ठरल्या आहेत. याच सर्व गरजांचा विचार करून SAMAVET प्लॅटफॉर्मची निर्मिती करण्यात आली आहे.

या प्लॅटफॉर्ममधील सर्वाधिक लोकप्रिय सेवा म्हणजे ePawati (डिजिटल देणगी पावती). या प्रणालीमध्ये कार्यकर्ता देणगीदाराचे नाव, मोबाईल क्रमांक आणि देणगीची माहिती नोंदवतो. त्यानंतर काही क्षणांतच संबंधित संस्थेच्या अधिकृत WhatsApp Business खात्यावरून देणगीदाराला डिजिटल पावती आणि आभार संदेश पाठवला जातो. यामुळे देणगीदाराला त्याच्या देणगीची अधिकृत नोंद तत्काळ प्राप्त होते, तर संस्थेकडे प्रत्येक व्यवहाराची सुरक्षित डिजिटल माहिती उपलब्ध राहते.

याशिवाय, SAMAVET मध्ये संस्थांसाठी Event Intelligence सारखी आधुनिक सुविधा उपलब्ध आहे. मोठ्या धार्मिक किंवा सामाजिक कार्यक्रमांमध्ये येणाऱ्या भाविकांची किंवा नागरिकांची संख्या, गर्दीचे नियोजन आणि विविध प्रकारचे विश्लेषण (Analytics) यासाठी या तंत्रज्ञानाचा उपयोग होऊ शकतो. मोठ्या सार्वजनिक कार्यक्रमांचे व्यवस्थापन अधिक शिस्तबद्ध आणि परिणामकारक करण्यासाठी अशा तंत्रज्ञानाची गरज दिवसेंदिवस वाढत आहे.

डिजिटल युगात सोशल मीडियाचे महत्त्वही प्रचंड वाढले आहे. अनेक भाविक आणि नागरिक प्रत्यक्ष उपस्थित राहू शकत नसले तरी ते ऑनलाइन माध्यमातून कार्यक्रमाशी जोडले जातात. याच गरजेचा विचार करून SAMAVET प्लॅटफॉर्मवर Facebook आणि YouTube Live Streaming सेवा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. धार्मिक कार्यक्रम, आरती, प्रवचन, सांस्कृतिक उपक्रम किंवा सार्वजनिक कार्यक्रम जगभरातील नागरिकांपर्यंत थेट पोहोचविणे संस्थांसाठी आता अधिक सोपे झाले आहे.

त्याचबरोबर संस्थेच्या उपक्रमांचा प्रभावी प्रचार आणि समाजाशी सातत्याने संवाद साधण्यासाठी Podcast & Media Production ही सेवा देखील उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. विविध मुलाखती, प्रेरणादायी कथा, सामाजिक उपक्रम, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि संस्थेच्या कार्याचा डिजिटल स्वरूपात प्रसार करण्यासाठी ही सुविधा उपयुक्त ठरत आहे.

SAMAVET चे वैशिष्ट्य म्हणजे हा प्लॅटफॉर्म केवळ एक सॉफ्टवेअर किंवा मोबाईल अॅप नसून संस्थांच्या डिजिटल प्रवासात सहभागी होणारा तंत्रज्ञान भागीदार (Technology Partner) म्हणून कार्य करतो. संस्थेच्या दैनंदिन कामकाजातील विविध गरजा समजून घेऊन त्यानुसार आधुनिक आणि वापरण्यास सोपे डिजिटल उपाय उपलब्ध करून देणे हा या प्लॅटफॉर्मचा मुख्य उद्देश आहे.

पर्यावरण संवर्धनाच्या दृष्टीनेही SAMAVET महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. ePawati मुळे कागदी पावत्यांचा वापर कमी होतो, छपाईवरील खर्चात बचत होते आणि ‘पेपरलेस व्यवस्थापन’ या संकल्पनेला चालना मिळते. त्यामुळे डिजिटल परिवर्तनासोबत पर्यावरणपूरक कार्यपद्धतीलाही प्रोत्साहन मिळत आहे.

गेल्या काही वर्षांत धार्मिक आणि सामाजिक संस्थांमध्ये डिजिटल तंत्रज्ञानाबद्दलची जागरूकता वाढली आहे. विशेषतः गणेशोत्सव, यात्रा, उत्सव आणि मोठ्या सार्वजनिक कार्यक्रमांमध्ये आधुनिक व्यवस्थापन प्रणालींचा वापर वाढताना दिसत आहे. अशा परिस्थितीत संस्थांना एकाच प्लॅटफॉर्मवर विविध डिजिटल सुविधा उपलब्ध करून देणारा SAMAVET हा पर्याय अधिक उपयुक्त ठरत असल्याचे अनेक संस्थांचे पदाधिकारी सांगतात.

तज्ज्ञांच्या मते, आगामी काळात धार्मिक आणि सामाजिक संस्थांचे व्यवस्थापन अधिकाधिक तंत्रज्ञानाधारित होणार आहे. पारदर्शकता, सुरक्षित नोंदी, डिजिटल संवाद आणि पर्यावरणपूरक व्यवस्थापन या बाबी प्रत्येक संस्थेसाठी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत. त्यामुळे अशा सर्व गरजांची पूर्तता करणाऱ्या प्लॅटफॉर्मची आवश्यकता सातत्याने वाढणार आहे.

“समाजसेवेला तंत्रज्ञानाची साथ” या संकल्पनेवर आधारित SAMAVET धार्मिक आणि सामाजिक संस्थांना आधुनिक व्यवस्थापनाची नवी दिशा देत असून, डिजिटल भारताच्या वाटचालीत समुदाय संस्थांनाही तितक्याच प्रभावीपणे सहभागी करून घेण्याचे काम करत आहे. ट्रस्ट, मंदिरे, गणेश मंडळे आणि स्वयंसेवी संस्थांसाठी एक विश्वासार्ह Community Technology Platform म्हणून SAMAVET आगामी काळात अधिक व्यापक भूमिका बजावेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.